Przejdź do treści
Likelier

Działanie a bezczynność: liczba dla każdego wyboru

Wspomagana medycznie śmierć kontra opieka paliatywna / naturalna śmierć przy terminalnej chorobie

Jeśli działasz

Wspomagana śmierć

5,0%

Jeśli nie działasz

Opieka paliatywna / hospicjum

25%

Co najmniej jedna liczba jest oszacowaniem pośrednim, a nie zmierzonym odsetkiem żalu. Sposób wyliczenia każdej liczby opisujemy niżej.


Zdrowie

Ostatnio sprawdzono 2026-05-04

Jakość dowodów 4.0/5

Ocena recenzji w ośmiu wymiarach względem rubryki jakości . Każdy wymiar oceniony w skali 1–5.

D1 Weryfikacja źródeł
4/5
D2 Autorytet i niezależność źródeł
4/5
D3 Dokładność wskaźnika żalu
2/5
D4 Porównywalność źródeł
3/5
D5 Wzorzec Gilovicha
5/5
D6 Jakość tekstu
5/5
D7 Kompletność zastrzeżeń
5/5
D8 Jakość próby
4/5
Średnia 4.0/5
Płaska wektorowa ilustracja dwóch ścieżek rozchodzących się w cichym ogrodzie, jednej miękko oświetlonej, drugiej w cieniu.
Dane pośrednie: dla tej decyzji co najmniej jedna liczba pochodzi z miary pośredniej, takiej jak skutki, zadowolenie albo zamiar, albo z oszacowania redakcji, a nie z badania pytającego wprost o żal. Opisy obu stron poniżej mówią, jak powstała każda liczba.

Jeśli działasz

Wspomagana śmierć

5,0%

~5% osieroconych krewnych wykazuje powikłaną żałobę po śmierci wspomaganej (i mniej traumatyczną żałobę niż po śmierci naturalnej)

Osierocone rodziny pacjentów MAID w Belgii, Holandii, Kanadzie i Oregonie (dane wielojurysdykcyjne)

retrospektywnie, ok. 1–24 miesiące po śmierci

Jeśli nie działasz

Opieka paliatywna / hospicjum

25%

~25% osieroconych rodzin zgłasza niezaspokojone potrzeby lub żal dotyczący jakości opieki u kresu życia

Osierocone rodziny terminalnie chorych pacjentów, którzy zmarli bez MAID w amerykańskich i europejskich placówkach hospicyjnych/szpitalnych

retrospektywnie, w ciągu 6–12 miesięcy po śmierci

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

Powiązane decyzje

Semantycznie podobne decyzje — ten sam obszar, inne kompromisy.

Zdrowie

Chemia vs. opieka paliatywna

Działanie a bezczynność: źródła dla każdego wyboru

Zdrowie

Dyrektywa medyczna

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

familyBezpośrednie

Zezwól na donację organów rodziny vs. odmów

% żałuje tej decyzji

Zaniechanie dominuje

Żal za zaniechaniem 6.8× wyższy

family

Dom opieki vs opieka domowa

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

Zdrowie

Tylko alternatywna vs. konwencjonalna

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

Zdrowie

Długowieczność vs starzenie

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

Zdrowie

Interwencja w kwestii rehabilitacji vs czekanie

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

Zdrowie

Dializa vs. opieka zachowawcza

Liczba dla każdego wyboru (miarę opisano na stronie)

W jurysdykcjach, w których jest legalna, medyczna pomoc w umieraniu (MAID) jest wybierana przez niewielką, ale rosnącą mniejszość nieuleczalnie chorych pacjentów. W Holandii w 2023 roku dotyczyła 5,4% zgonów, w Kanadzie w 2022 roku 4,1%, a w stanie Oregon ułamka procenta wszystkich zgonów (38,6 na 10 000 zgonów ogółem w pierwszych 18 latach obowiązywania ustawy). Większość użytkowników MAID w Oregonie to pacjenci z rakiem: 77% z 991 pacjentów, którzy skorzystali z ustawy Death With Dignity Act w latach 1998–2015. Te liczby pochodzą z rządowych raportów monitorujących, które nie badają rodzin osieroconych. Dowody na cierpienie rodzin pochodzą natomiast z badań nad żałobą. Przekrojowe porównanie Swarte i współpracowników w BMJ z 2003 roku (189 krewnych po eutanazji wobec 316 po naturalnej śmierci pacjentek z rakiem ginekologicznym) wykazało mniej traumatycznej żałoby i mniej reakcji pourazowych w grupie po eutanazji, a szwajcarskie badanie krewnych, którzy byli świadkami wspomaganego samobójstwa, wykazało, że około 5% spełniało kryteria żałoby powikłanej (a 13% pełnego PTSD). Jedna liczba z danych ustawy Death With Dignity Act w Oregonie zwraca uwagę: około 30–40% pacjentów, którzy otrzymują wymaganą prawem receptę na śmiertelny lek, nigdy go nie używa. Dla wielu samo posiadanie takiej możliwości wystarcza.

Grupa porównawcza, czyli rodziny pacjentów, którzy zmarli bez MAID, w hospicjum lub w szpitalu, pokazuje znaczne niezaspokojone potrzeby. Wpływowa ankieta Teno i współpracowników w JAMA z 2004 roku wśród rodzin osieroconych (n=1578) wykazała, że około jedna czwarta rodzin uznała, iż pacjent nie otrzymał wystarczającej pomocy w leczeniu bólu (24,2%), podobny odsetek miał zastrzeżenia do komunikacji z lekarzem (23,9%), a połowa zgłosiła niewystarczające wsparcie emocjonalne (50,2%). Pacjenci domów opieki najrzadziej byli „zawsze” traktowani z szacunkiem (68,2% wobec 96,2% w hospicjum domowym). Badanie z randomizacją Deteringa z BMJ z 2010 roku wykazało, że wśród rodzin pacjentów, którzy zmarli, krewni z grupy kontrolnej (bez planowania opieki z wyprzedzeniem) mieli klinicznie istotną depresję w 30% przypadków, lęk w 19% i wysokie ryzyko PTSD w 15%, podczas gdy w grupie z planowaniem opieki z wyprzedzeniem nie odnotowano żadnego z tych zjawisk. Te liczby odzwierciedlają realne, możliwe do naprawienia luki w opiece paliatywnej, a nie powszechną wadę naturalnego umierania. Śmierci w dobrze wyposażonych hospicjach wypadały znacznie lepiej niż śmierci w placówkach instytucjonalnych.

Problem metodologiczny, który czyni ten wpis wyjątkowo niepewnym, to niemożność zapytania pacjentów MAID, czy żałują decyzji. Cały pomiar żalu odbywa się przez rodziny, a każde porównanie między grupami miesza kwalifikowalność, dostęp i wybór. Pacjenci MAID to grupa wyselekcjonowana: dość zmotywowana, by przejść przez wymogi prawne i kliniczne, często umierająca na raka o przewidywalnym przebiegu i żyjąca w jurysdykcjach ze sprawną infrastrukturą dostępu. MAID pozostaje nielegalna w ogromnej większości z około 195 krajów świata. Mieszkańcy tych krajów nie mają wyboru, a ich uwzględnienie prawdopodobnie zmieniłoby każdą liczbę. Najmocniej poparty dostępnymi danymi jest taki wniosek: w jurysdykcjach, w których obie drogi są naprawdę dostępne i wspierane, główna asymetria dotyczy nie samego umierania, lecz jego jakości. Niezaspokojone potrzeby w warunkach naturalnej śmierci pozostają na tyle częste, że są luką w zdrowiu publicznym, a nie rzadką porażką.

Źródła: działanie

Rejestr twierdzeń

Każda liczba poniżej jest tym, co podało dane źródło — z dosłownym cytatem, na którym się oparliśmy, i sposobem, w jaki doszliśmy do naszej wartości. Kliknij dowolny link, żeby zweryfikować bezpośrednio.

2/4 źródeł niezależnie zweryfikowanych słowo w słowo z podanym źródłem

  1. [1] Health Canada — Fourth Annual Report on Medical Assistance in Dying in Canada 2022
    Fourth Annual Report on Medical Assistance in Dying in Canada 2022
    Statystyka
    13 241 przypadków MAID w Kanadzie w 2022 roku, czyli 4,1% wszystkich zgonów w Kanadzie
    Cytat
    “"In 2022, there were 13,241 MAID provisions reported in Canada, accounting for 4.1% of all deaths in Canada." ”
    Dane źródłowe z
    2023-10-24
    Dostęp
    2026-05-04
    Obliczenie
    Czwarty Roczny Raport Health Canada o MAID za 2022 rok podaje wyłącznie liczbę przypadków i ich udział we wszystkich zgonach (13 241 = 4,1%; potwierdzone przez Statistics Canada, The Daily, 29 listopada 2023). Ten federalny raport monitorujący nie bada rodzin w żałobie i nie zawiera żadnej liczby dotyczącej zadowolenia ani żalu rodzin; raport przywołujemy tylko dla mianownika (jak częste jest MAID), a nie dla odsetka żalu po stronie działania. Odsetek żalu opiera się na badaniach żałoby Swarte (BMJ 2003) i Wagnera (2012) poniżej.
  2. [2] Regional Euthanasia Review Committees (Netherlands) — Regional Euthanasia Review Committees Annual Report 2023
    Regional Euthanasia Review Committees Annual Report 2023
    Statystyka
    9 068 zgłoszeń eutanazji lub wspomaganego samobójstwa w Holandii w 2023 roku (5,4% wszystkich zgonów); w 5 przypadkach stwierdzono niespełnienie kryteriów należytej staranności (>99,9% zgodnych)
    Cytat
    “"In 2023 the RTEs received 9,068 notifications of euthanasia. These 9,068 deaths represent 5.4% of the total number of deaths in the Netherlands. In five of the notified cases the committees found that the physician had not acted in accordance with all of the due care criteria." ”
    Dane źródłowe z
    2024-04-04
    Dostęp
    2026-05-04
    Obliczenie
    Roczny raport holenderskiej RTE za 2023 rok (bezpośredni plik PDF: euthanasiecommissie.nl/.../jaarverslag-2023/ Annual+report+2023.pdf; liczby potwierdzone przez FSSPX News 2024). 9 068 zgłoszeń = 5,4% wszystkich holenderskich zgonów; tylko 5 z 9 068 przypadków (0,06%) uznano za niezgodne, czyli >99,9% spełniało każde kryterium należytej staranności. Raport zlicza i ocenia zgłoszenia; nie zawiera badania zadowolenia ani żalu rodzin w żałobie, więc jest przywołany wyłącznie dla liczby przypadków i odsetka zgodności, a nie dla liczby żalu po stronie działania.
  3. [3] Ontario HIV Treatment Network (rapid response) citing Swarte et al. BMJ 2003 and Wagner et al. 2012 — Effects of euthanasia on the bereaved family and friends (Swarte et al., BMJ 2003) and Death by request in Switzerland (Wagner et al., 2012), as summarised in the OHTN rapid response on the impact of MAID on family and friends Zweryfikowane
    Effects of euthanasia on the bereaved family and friends (Swarte et al., BMJ 2003) and Death by request in Switzerland (Wagner et al., 2012), as summarised in the OHTN rapid response on the impact of MAID on family and friends
    Statystyka
    Bliscy i przyjaciele w żałobie po eutanazji mieli mniej traumatycznej żałoby i mniej reakcji potraumatycznych niż osoby w żałobie po śmierci naturalnej (Swarte, n = 189 wobec 316); wśród krewnych, którzy byli świadkami wspomaganego samobójstwa, 5% spełniało kryteria powikłanej żałoby, a 13% pełnego PTSD (Wagner)
    Cytat
    “"[On Swarte et al. 2003, Netherlands] family and friends of patients who requested medical assistance in dying had less traumatic grief symptoms, fewer current feelings of grief, and fewer post-traumatic stress symptoms compared to the family and friends of women who died naturally. [On Wagner et al. 2012, Switzerland] 13% met the criteria for full PTSD, 7% met the criteria for subthreshold PTSD, and 5% met the criteria for complicated grief. The prevalence of depression was 16% and the prevalence of anxiety was 6%." ”
    Dane źródłowe z
    2003-07-26
    Dostęp
    2026-06-30
    Weryfikacja
    Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
    Obliczenie
    Wartość ~5% po stronie działania jest uzasadniona tutaj, a nie w rządowych raportach zliczających przypadki powyżej. Badanie porównawcze (Swarte, BMJ 2003; n = 189 po eutanazji wobec n = 316 po śmierci naturalnej pacjentek z rakiem ginekologicznym) wykazało mniej traumatycznej żałoby i mniej reakcji PTSD u osób w żałobie po eutanazji, co oznacza, że cierpienie rodziny po MAID jest nie większe niż po śmierci naturalnej. Szwajcarskie badanie świadków (Wagner 2012) daje konkretną wartość bezwzględną: ~5% powikłanej żałoby wśród krewnych obecnych przy wspomaganej śmierci. To wskaźnik zastępczy cierpienia rodziny, a nie bezpośrednie badanie „czy żałujesz decyzji?”; zob. oznaczenie wpisu jako opartego na wskaźniku zastępczym oraz zastrzeżenia. Wartość 0,05 jest użyta jako ostrożny odsetek cierpienia lub powikłanej żałoby zgodny z oboma badaniami.
  4. [4] Drug and Alcohol Dependence / peer-reviewed characterization of Oregon Health Authority DWDA data, 1998-2015 — Characterizing 18 Years of the Death With Dignity Act in Oregon Zweryfikowane
    Characterizing 18 Years of the Death With Dignity Act in Oregon
    Statystyka
    Z 991 pacjentów z Oregonu, którzy skorzystali z ustawy Death With Dignity Act w latach 1998–2015, 762 (77,1%) miało raka jako chorobę terminalną; zgony w ramach DWDA to 38,6 na 10 000 wszystkich zgonów w Oregonie w tym okresie
    Cytat
    “"Cancer was the most common underlying terminal illness, with 762 (77.1%) patients." "DWDA deaths make up only a small fraction of overall Oregon resident mortality, with a rate of 38.6 per 10,000 total deaths." ”
    Dane źródłowe z
    2018-01-01
    Dostęp
    2026-07-03
    Weryfikacja
    Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
    Obliczenie
    Użyte, by skorygować i uzasadnić odniesienie do Oregonu w treści (pierwotnie bezźródłowe twierdzenie „3–4% zgonów z powodu raka”, które nie zgadza się z żadną opublikowaną liczbą Oregon Health Authority ani recenzowaną; roczne raporty Oregon Health Authority i ta praca charakteryzująca podają użycie DWDA jako wskaźnik na 10 000 zgonów, a nie jako procent zgonów z powodu raka, a ogólny udział DWDA w zgonach w Oregonie jest znacznie poniżej 1%). Zastąpione dwiema zweryfikowanymi liczbami: rak jako choroba podstawowa u 77,1% pacjentów DWDA oraz zgony DWDA na poziomie 38,6 na 10 000 wszystkich zgonów w Oregonie w latach 1998–2015. Nie służy do obliczenia odsetka żalu po stronie działania; podane wyłącznie jako kontekst liczby przypadków, w tej samej roli co źródła Health Canada i holenderskie RTE powyżej.
    Niezależność
    Recenzowany akademicki opis opublikowanych danych nadzorczych DWDA z Oregon Health Authority; niezależny od badań żałoby Swarte i Wagnera użytych do odsetka żalu.

Źródła: bezczynność

Rejestr twierdzeń

Każda liczba poniżej jest tym, co podało dane źródło — z dosłownym cytatem, na którym się oparliśmy, i sposobem, w jaki doszliśmy do naszej wartości. Kliknij dowolny link, żeby zweryfikować bezpośrednio.

1/2 źródeł niezależnie zweryfikowanych słowo w słowo z podanym źródłem

  1. [1] JAMA (Teno et al., 2004; PMID 14709580) — Family Perspectives on End-of-Life Care at the Last Place of Care Zweryfikowane
    Family Perspectives on End-of-Life Care at the Last Place of Care

    Wpisy Likelier cytujące to źródło (2) →

    Statystyka
    Rodziny w żałobie po 1 578 zmarłych: ~24% powiedziało, że ból nie był odpowiednio leczony, a ~24% miało zastrzeżenia do komunikacji z lekarzem; 50,2% powiedziało, że pacjent nie otrzymał wystarczającego wsparcia emocjonalnego; pacjenci domów opieki najrzadziej byli „zawsze” traktowani z szacunkiem (68,2% wobec 96,2% w hospicjum domowym)
    Cytat
    “"About one quarter of all patients with pain or dyspnea did not receive adequate treatment, and one quarter reported concerns with physician communication. … Nursing home residents were less likely than those cared for in a hospital or by home hospice services to always have been treated with respect at the end of life (68.2% vs 79.6% and 96.2%, respectively)." ”
    Dane źródłowe z
    2004-01-07
    Dostęp
    2026-06-30
    Weryfikacja
    Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
    Obliczenie
    Teno i in. 2004, JAMA: badanie retrospektywne rodzin w żałobie po zmarłych (n = 1 578; PMID 14709580). Poprawny artykuł to fullarticle/197944 (wcześniej cytowany fullarticle/198197 był niepowiązanym przeglądem oprogramowania). Wskaźnik zastępczy ~25% po stronie zaniechania to odsetek wyraźnie niezaspokojonych potrzeb w końcu życia: ~24% nieodpowiedniego leczenia bólu i ~24% zastrzeżeń do komunikacji z lekarzem; ocena rodziny „zawsze traktowany z szacunkiem” była tak niska jak 68,2% w domach opieki (czyli ~32% do wartości „zawsze”). Użyty jako wskaźnik niezaspokojonych potrzeb i niezadowolenia, ponieważ żadne badanie nie pyta rodzin po śmierci naturalnej „czy żałujesz, że nie wybrano MAID”. Zgony w hospicjum wypadły znacznie lepiej (96,2% szacunku), dlatego wskaźnik jest liczbą z różnych miejsc opieki, a nie uniwersalną cechą naturalnego umierania.
  2. [2] BMJ — The impact of advance care planning on end of life care in elderly patients: randomised controlled trial
    The impact of advance care planning on end of life care in elderly patients: randomised controlled trial

    Wpisy Likelier cytujące to źródło (2) →

    Statystyka
    Wśród rodzin pacjentów, którzy zmarli (29 w grupie interwencji wobec 27 w grupie kontrolnej), krewni z grupy kontrolnej mieli klinicznie istotną depresję w 30% (8/27), lęk w 19% (5/27) i wysokie ryzyko PTSD w 15% (4/27); w grupie planowania opieki z wyprzedzeniem (ACP) było 0% we wszystkich trzech
    Cytat
    “Table 3 Outcomes in 56 patients who died. Values are numbers (percentages) unless stated otherwise Outcomes Intervention group Control group P value Patients 29 (19) 27 (17) 0.75 … Impact of events scale: Median (interquartile range) score 5 (2-5.5) 15 (5-21) <0.001 Score >30† 0 (0) 4 (15) 0.03 Hospital anxiety and depression scale: Median (interquartile range) depression 0 (0-1.5) 5 (0-9) <0.001 Score >8‡ 0 (0) 8 (30) 0.002 Median (interquartile range) anxiety 0 (0-3.5) 3 (0-6) 0.03 Score >8‡ 0 (0) 5 (19) 0.02 … †High risk of developing post-traumatic stress disorder. ‡Clinically significant depression or anxiety. … Scores of this level occurred only in the family members of control group patients who had died. ”
    Dane źródłowe z
    2010-03-23
    Dostęp
    2026-11-16
    Obliczenie
    Detering i in., BMJ 2010, badanie z randomizacją na 309 starszych pacjentach szpitalnych (PMID 20332506; podgrupa wyników rodzin: 56 zmarłych, 29 w interwencji / 27 w kontroli). Dosłownie z Tabeli 3: krewni w żałobie z grupy kontrolnej wykazywali depresję 30% (8/27), lęk 19% (5/27), wysokie ryzyko PTSD 15% (4/27); grupa ACP miała 0% we wszystkich trzech. (We wcześniejszym cytacie „15% w grupie ACP” było błędem: 15% to wartość PTSD w grupie kontrolnej; grupa ACP miała 0%.) To miary cierpienia rodzin, a nie żalu swoistego dla MAID; przywołane jako potwierdzający sygnał, że ~1 na 4 do 1 na 3 krewnych w żałobie doświadcza istotnego cierpienia, gdy opieka u schyłku życia lub jej planowanie nie jest zoptymalizowane, zgodnie ze wskaźnikiem zastępczym ~25% niezaspokojonych potrzeb po stronie zaniechania.

Zastrzeżenia

Ten wpis należy do najbardziej ograniczonych metodologicznie w projekcie. Podstawowym wyzwaniem jest asymetryczny pomiar: pacjenci MAID nie żyją i nie mogą zgłosić własnego żalu; ich rodzinny wskaźnik zastępczy jest najlepszym dostępnym sygnałem. Pacjenci umierający śmiercią naturalną i ich rodziny również nie mają jasnej odpowiedzi na pytanie kontrfaktyczne („czy wybrałbyś MAID, gdyby było dostępne i akceptowalne?”). Zastosowane tu wskaźniki żalu są zastępczymi miarami cierpienia raportowanego przez rodzinę, a nie bezpośrednimi badaniami żalu decyzyjnego. MAID jest legalne w około 30 jurysdykcjach na świecie (w tym w Kanadzie, Holandii, Belgii, Australii i kilku stanach USA); kryteria kwalifikowalności różnią się znacznie od wyłącznie chorób terminalnych (Oregon) po szersze cierpienie nieterminalne (Holandia, Belgia, Kanada Track 2). 30–40% posiadaczy recepty MAID, którzy otrzymują receptę, ale nigdy jej nie przyjmują (dane Oregonu z lat 1997–2023), sugeruje, że sam dostęp zmniejsza cierpienie niezależnie od użycia. Obawa o odwróconą przyczynowość jest realna: pacjenci MAID mogą selekcjonować się do procesu częściowo dlatego, że ich śmierć już przebiegała dobrze; pacjenci hospicjum umierający z niezaspokojonymi potrzebami nie kwalifikowali się do MAID lub nie wybrali go z innych powodów.

Dane surowe: /api/decisions.json

Ostatnio oglądane na tym urządzeniu