W jurysdykcjach, w których jest legalna, medyczna pomoc w umieraniu (MAID) jest wybierana przez niewielką, ale rosnącą mniejszość nieuleczalnie chorych pacjentów. W Holandii w 2023 roku dotyczyła 5,4% zgonów, w Kanadzie w 2022 roku 4,1%, a w stanie Oregon ułamka procenta wszystkich zgonów (38,6 na 10 000 zgonów ogółem w pierwszych 18 latach obowiązywania ustawy). Większość użytkowników MAID w Oregonie to pacjenci z rakiem: 77% z 991 pacjentów, którzy skorzystali z ustawy Death With Dignity Act w latach 1998–2015. Te liczby pochodzą z rządowych raportów monitorujących, które nie badają rodzin osieroconych. Dowody na cierpienie rodzin pochodzą natomiast z badań nad żałobą. Przekrojowe porównanie Swarte i współpracowników w BMJ z 2003 roku (189 krewnych po eutanazji wobec 316 po naturalnej śmierci pacjentek z rakiem ginekologicznym) wykazało mniej traumatycznej żałoby i mniej reakcji pourazowych w grupie po eutanazji, a szwajcarskie badanie krewnych, którzy byli świadkami wspomaganego samobójstwa, wykazało, że około 5% spełniało kryteria żałoby powikłanej (a 13% pełnego PTSD). Jedna liczba z danych ustawy Death With Dignity Act w Oregonie zwraca uwagę: około 30–40% pacjentów, którzy otrzymują wymaganą prawem receptę na śmiertelny lek, nigdy go nie używa. Dla wielu samo posiadanie takiej możliwości wystarcza.
Grupa porównawcza, czyli rodziny pacjentów, którzy zmarli bez MAID, w hospicjum lub w szpitalu, pokazuje znaczne niezaspokojone potrzeby. Wpływowa ankieta Teno i współpracowników w JAMA z 2004 roku wśród rodzin osieroconych (n=1578) wykazała, że około jedna czwarta rodzin uznała, iż pacjent nie otrzymał wystarczającej pomocy w leczeniu bólu (24,2%), podobny odsetek miał zastrzeżenia do komunikacji z lekarzem (23,9%), a połowa zgłosiła niewystarczające wsparcie emocjonalne (50,2%). Pacjenci domów opieki najrzadziej byli „zawsze” traktowani z szacunkiem (68,2% wobec 96,2% w hospicjum domowym). Badanie z randomizacją Deteringa z BMJ z 2010 roku wykazało, że wśród rodzin pacjentów, którzy zmarli, krewni z grupy kontrolnej (bez planowania opieki z wyprzedzeniem) mieli klinicznie istotną depresję w 30% przypadków, lęk w 19% i wysokie ryzyko PTSD w 15%, podczas gdy w grupie z planowaniem opieki z wyprzedzeniem nie odnotowano żadnego z tych zjawisk. Te liczby odzwierciedlają realne, możliwe do naprawienia luki w opiece paliatywnej, a nie powszechną wadę naturalnego umierania. Śmierci w dobrze wyposażonych hospicjach wypadały znacznie lepiej niż śmierci w placówkach instytucjonalnych.
Problem metodologiczny, który czyni ten wpis wyjątkowo niepewnym, to niemożność zapytania pacjentów MAID, czy żałują decyzji. Cały pomiar żalu odbywa się przez rodziny, a każde porównanie między grupami miesza kwalifikowalność, dostęp i wybór. Pacjenci MAID to grupa wyselekcjonowana: dość zmotywowana, by przejść przez wymogi prawne i kliniczne, często umierająca na raka o przewidywalnym przebiegu i żyjąca w jurysdykcjach ze sprawną infrastrukturą dostępu. MAID pozostaje nielegalna w ogromnej większości z około 195 krajów świata. Mieszkańcy tych krajów nie mają wyboru, a ich uwzględnienie prawdopodobnie zmieniłoby każdą liczbę. Najmocniej poparty dostępnymi danymi jest taki wniosek: w jurysdykcjach, w których obie drogi są naprawdę dostępne i wspierane, główna asymetria dotyczy nie samego umierania, lecz jego jakości. Niezaspokojone potrzeby w warunkach naturalnej śmierci pozostają na tyle częste, że są luką w zdrowiu publicznym, a nie rzadką porażką.







