Jakość dowodów 4.75/5
Ocena recenzji w ośmiu wymiarach względem rubryki jakości . Każdy wymiar oceniony w skali 1–5.
- D1 Zakotwiczenie w źródłach
- 5/5
- D2 Autorytet źródeł
- 5/5
- D3 Arytmetyka
- 3/5
- D4 Niepewność
- 5/5
- D5 Zakres
- 5/5
- D6 Tekst
- 5/5
- D7 Uczciwość co do percepcji
- 5/5
- D8 Kompletność zastrzeżeń
- 5/5
≈ Tak samo prawdopodobne jak
Postrzegane
Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna nie jest zwrotem z codziennego języka, a jej potencjalne załamanie dopiero niedawno zyskało widoczność w głównym nurcie. Popularne relacje zwykle oscylują między lekceważeniem („naukowcy mówią, że oceaniczna taśma transmisyjna zwalnia”) a katastrofizmem (nagłówki przywołujące film „Pojutrze”, którego przedstawienie natychmiastowego zamarzania było fikcją naukową). Pojęcie punktów krytycznych cyrkulacji oceanicznej weszło do szerszej świadomości publicznej po raporcie IPCC z 2021 roku i ponownie po kontrowersyjnej pracy z 2023 roku, która przewidziała załamanie potencjalnie w połowie stulecia. Prowadzone przez Chapman University Survey of American Fears nie śledzi świadomości AMOC konkretnie; szersze dane o lęku klimatycznym sugerują, że mniej więcej 48% Amerykanów deklaruje strach lub bardzo silny strach przed globalnym ociepleniem i zmianą klimatu (Chapman 2024), ale konkretne punkty krytyczne, takie jak AMOC, nie są wyodrębniane. Ryzyko plasuje się gdzieś pomiędzy aktywnie odczuwanym a w dużej mierze nierozpoznanym.
Szacunek przybliżony: ~47,7% dorosłych w USA deklaruje „strach” lub „silny strach” przed globalnym ociepleniem i zmianą klimatu ogólnie (badanie Chapman University, fala 10, 2024). Brak danych ankietowych dotyczących konkretnie AMOC
Rzeczywiste
~5% prawdopodobieństwa gwałtownego załamania AMOC przed 2100 rokiem (IPCC „bardzo mało prawdopodobne” = 0–10%, zgodnie z SROCC 2019 / AR6)
Populacja światowa. Załamanie AMOC to zdarzenie w skali planetarnej bez prawdopodobieństwa specyficznego dla populacji
Pokaż obliczenia
IPCC AR6 WG1 (2021) ocenił, że AMOC „very likely” (bardzo prawdopodobne) osłabnie w XXI wieku, z „medium confidence that the decline will not involve an abrupt collapse before 2100.” IPCC SROCC (2019) SPM (B.2.7) to ocena, która stosuje do załamania AMOC skalibrowane określenie „very unlikely (medium confidence)”. W skalibrowanym języku IPCC „very unlikely” (bardzo mało prawdopodobne) to prawdopodobieństwo 0–10%. Główna liczba to 5%, środek tego zakresu. Jest to prawdopodobieństwo zdarzenia cywilizacyjnego, nie osobistego zgonu. Załamanie AMOC nikogo nie zabiłoby natychmiast, ale wywołałoby kaskadę skutków (spadki temperatur zimowych w Europie o 5–15°C, szybszy wzrost poziomu morza na wschodnim wybrzeżu USA, zaburzenie tropikalnego pasa opadów), których pośrednia śmiertelność w ciągu dekad byłaby znaczna. Badania oparte na obserwacjach dają znacznie wyższe szacunki. Ditlevsen i Ditlevsen (2023, Nature Communications) wyprowadzili ze statystycznych sygnałów wczesnego ostrzegania we wskaźnikach zastępczych temperatury powierzchni morza centralną datę załamania 2057, z 95-procentowym przedziałem ufności 2025–2095. Oznacza to ponad 50% prawdopodobieństwa w ciągu 50-letniego dorosłego życia. Smolders i wsp. (2024) oszacowali prawdopodobieństwo załamania AMOC przed 2050 rokiem na 59 ± 17%, na podstawie fizycznych wskaźników zasolenia. Oba podejścia kwestionuje metodologicznie wielu doświadczonych oceanografów, a badanie zespołu 34 modeli z 2025 roku (Baker i wsp., Nature) wykazało odporność AMOC na załamanie we wszystkich testowanych scenariuszach wymuszania. Szeroki przedział niepewności (1–40%) odzwierciedla ten rzeczywisty spór naukowy, a nie tylko statystyczną niepewność wokół znanego rozkładu. Prace z 2025 roku (dodane 2026-06-14) precyzują pytanie o czas, nie rozstrzygając prawdopodobieństwa: van Westen i wsp. (2025, JGR Oceans) umieszczają początek załamania około 2063 roku (2026–2095, percentyle 25.–57.) w scenariuszu SSP2-4.5, z progiem przełomu około 2,5°C, a Drijfhout i wsp. (2025, ERL) stwierdzają, że w przedłużeniach CMIP6 pełne zatrzymanie północnej cyrkulacji następuje po 2100 roku w ciągu 50–100 lat, nawet gdy zostało przesądzone wcześniej. Zawężają one centralny szacunek początku i wzmacniają rozróżnienie między początkiem a pełnym przebiegiem załamania, ale żadna z nich nie jest ponowną oceną oficjalnej agencji, więc główna liczba 5% oparta na IPCC i przedział 1–40% pozostają bez zmian.
Zastrzeżenia: Nagłówkowe 5% podąża za skalibrowanym językiem IPCC „bardzo mało prawdopodobne” …
Nagłówkowe 5% podąża za skalibrowanym językiem IPCC „bardzo mało prawdopodobne” (prawdopodobieństwo 0–10%, średnia pewność). Określenie „bardzo mało prawdopodobne (średnia pewność)” dla załamania AMOC pochodzi z IPCC SROCC (2019) SPM (B.2.7), a AR6 WG1 (2021) powtarza to jako „średnią pewność, że spadek nie obejmie gwałtownego załamania przed 2100 rokiem”. Nagłówek reprezentuje kotwicę naukowego konsensusu, a nie pełny zakres opublikowanych szacunków. Badania oparte na obserwacjach (Ditlevsen 2023; Smolders i wsp. 2024) dają istotnie wyższe szacunki (50–60% prawdopodobieństwa załamania do połowy stulecia), ale metody te są kwestionowane co do reprezentatywności wskaźników zastępczych, długości szeregów czasowych i założeń modelowych. Badanie zespołowe Bakera i wsp. z 2025 roku obejmujące zestaw 34 modeli przemawia za odpornością AMOC we wszystkich testowanych scenariuszach, wspierając ocenę IPCC „bardzo mało prawdopodobne”. Debata naukowa jest rzeczywiście nierozstrzygnięta, a przedział niepewności (1–40%) to odzwierciedla i nie jest jedynie statystyczną niepewnością wokół znanego parametru. „Załamanie” AMOC w tym wpisie oznacza gwałtowną, samopodtrzymującą się redukcję do dramatycznie osłabionego stanu, a nie stopniowe osłabianie (obecnie oceniane jako „bardzo prawdopodobne”), które już trwa. Skutki załamania rozwijałyby się przez lata do dziesięcioleci, a nie z dnia na dzień. Zimowe temperatury w Europie mogłyby spaść o 5–15°C w skali czasu 10–30 lat, poziom morza na wschodnim wybrzeżu USA podniósłby się o dodatkowe 10–50 cm ponad bazowe projekcje, a tropikalne wzorce opadów uległyby istotnej zmianie. Wartość dożywotnia to prawdopodobieństwo, że zdarzenie zostanie wyzwolone, a nie że jego skutki w pełni się zrealizują w życiu danej dorosłej osoby. Dwa badania z 2025 roku uściślają moment w czasie, nie zmieniając nagłówka. Van Westen i wsp. (2025, JGR Oceans), analizując 25 modeli klimatycznych, szacują, że załamanie AMOC mogłoby rozpocząć się do 2063 roku (zakres 2026–2095) w scenariuszu pośrednich emisji i do 2055 roku przy wysokich emisjach, z progiem punktu krytycznego blisko ~2,5°C globalnego ocieplenia, ale podkreślają, że po rozpoczęciu osiągnięcie istotnie słabszego stanu zajmuje ponad 100 lat. Drijfhout i wsp. (2025, Environmental Research Letters), badając symulacje CMIP6 rozszerzone poza 2100 rok, stwierdzają, że pełne wyłączenie północnego głębokiego przewracania wyłania się po 2100 roku we wszystkich prowadzonych tak daleko modelach wysokoemisyjnych (SSP5-8.5) oraz w 37% modeli pośrednich emisji do 2300 roku. Uściślają one centralny szacunek początku względem alarmu z pojedynczego badania z 2023 roku, lecz raczej wzmacniają niż obalają powyższe ujęcie, bo początek w połowie stulecia byłby zobowiązaniem, a nie dokonanym załamaniem w trakcie życia żyjącej dorosłej osoby.
Powiązane ryzyka
Inne ryzyka o podobnej tematyce — do odkrywania powiązanych obaw.
Punkt krytyczny WAIS
Jakie są szanse na przekroczenie punktu krytycznego Zachodnioantarktycznego Lądolodu w twoim życiu?
Katastrofa rządu ekstremistycznego
Jakie są szanse, że ekstremistyczny rząd polityczny katastrofalnie zrujnuje twój kraj?
Uderzenie asteroidy
Jakie jest prawdopodobieństwo śmierci w wyniku uderzenia asteroidy lub komety?
Śmierć w zamieci
Jakie jest prawdopodobieństwo śmierci w czasie silnej burzy śnieżnej lub zamieci?
Śmierć z głodu
Jakie jest prawdopodobieństwo śmierci z powodu głodu lub niedoboru wody wywołanego suszą?
Wybierz rywala
Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna (AMOC) to rozległa sieć prądów oceanicznych, które transportują ciepłą wodę powierzchniową na północ przez Atlantyk i odprowadzają zimną, głęboką wodę na południe. To system odpowiedzialny za łagodny klimat północno-zachodniej Europy w stosunku do jej szerokości geograficznej. IPCC AR6 (2021) ocenił, że AMOC „bardzo prawdopodobnie” będzie słabła w XXI wieku, ze „średnim stopniem pewności, że spadek nie będzie obejmował gwałtownego załamania przed 2100 rokiem”. Skalibrowane określenie „bardzo mało prawdopodobne (średni stopień pewności)” zastosował do załamania AMOC wcześniejszy raport IPCC SROCC (2019), a „bardzo mało prawdopodobne” oznacza tam prawdopodobieństwo 0–10%. Użycie środka tego skalibrowanego zakresu daje ~5% prawdopodobieństwo w ciągu życia gwałtownego załamania przed 2100 rokiem. Caesar i współpracownicy (2018, Nature) udokumentowali, że AMOC osłabła już o około 15% od połowy XX wieku, używając niezależnego podejścia opartego na sygnaturze temperatury powierzchni morza, które jest zgodne z bezpośrednimi pomiarami zespołu RAPID zapoczątkowanymi w 2004 roku.
Debata naukowa jest niezwykle spolaryzowana. Obserwacyjne badania wczesnego ostrzegania (Boers 2021, Nature Climate Change; Ditlevsen 2023, Nature Communications; van Westen 2024, Science Advances) identyfikują statystyczne i fizyczne sygnały zgodne z AMOC zbliżającym się do progu krytycznego, przy czym kontrowersyjna analiza Ditlevsena przewiduje załamanie najbardziej prawdopodobnie między 2025 a 2095 rokiem. Wyniki te sugerują znacznie wyższe prawdopodobieństwo niż konsensus IPCC. Według niektórych szacunków to 50–60% przed połową stulecia. Kontrargument przedstawili w lutym 2025 roku Baker i in. (Nature), których zespół 34 modeli wykazał, że AMOC jest odporna na załamanie we wszystkich testowanych scenariuszach wymuszenia, przy czym wiatrowy upwelling Oceanu Południowego podtrzymuje cyrkulację nawet przy ekstremalnych stężeniach gazów cieplarnianych. Ocena IPCC „bardzo mało prawdopodobne” opiera się głównie na tych dowodach z zespołów modeli. Oba obozy publikują w czołowych recenzowanych czasopismach, a rozbieżność nie wynika z oczywistej pomyłki jednej ze stron.
Gdyby doszło do załamania AMOC, konsekwencje w ciągu kilku następnych dekad byłyby znaczące. Modelowanie konsekwencji autorstwa van Westena i in. przewiduje spadki zimowych temperatur w Europie o 5–15°C w całej północno-zachodniej Europie, przy czym średnia zimowa temperatura w Londynie spadłaby z około 7°C do niemal 2°C, a w Oslo do znacznie poniżej -10°C. Poziom morza na wschodnim wybrzeżu USA wzrósłby o dodatkowe 10–50 cm ponad bazowe projekcje wzrostu poziomu morza, ponieważ powierzchnia oceanu, którą AMOC obecnie obniża, odbiłaby się na północ. Lasy deszczowe Amazonii stanęłyby w obliczu dodatkowego osuszania, gdy zmienią się tropikalne wzorce opadów. Nie są to natychmiastowe efekty, lecz konsekwencje przekroczenia progu w skali dekad i stuleci, które, jeśli wystąpią, prawdopodobnie będą nieodwracalne w jakiejkolwiek skali czasowej istotnej dla planowania przez człowieka.
Powiązane ciekawostki
IPCC AR6 ocenia gwałtowne załamanie AMOC przed 2100 jako „bardzo mało prawdopodobne", z prawdopodobieństwem około 5 procent. Kilka badań opartych na obserwacjach twierdzi, że szanse są wyższe, a przedział niepewności jest szeroki.
Rejestr twierdzeń
Każda liczba poniżej jest tym, co podało dane źródło — z dosłownym cytatem, na którym się oparliśmy, i sposobem, w jaki doszliśmy do naszej wartości. Kliknij dowolny link, żeby zweryfikować bezpośrednio.
-
[1] Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), Working Group I, Sixth Assessment Report — Climate Change 2021: The Physical Science Basis — Chapter 9: Ocean, Cryosphere and Sea Level Change
Climate Change 2021: The Physical Science Basis — Chapter 9: Ocean, Cryosphere and Sea Level ChangeWpisy Likelier cytujące to źródło (2) →
- Statystyka
AMOC „very likely” osłabnie w XXI wieku we wszystkich scenariuszach SSP; istnieje „medium confidence”, że osłabienie nie przyjmie formy gwałtownego załamania przed 2100 rokiem- Cytat
“"The Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC) will very likely decline over the 21st century for all SSP scenarios. There is medium confidence that the decline will not involve an abrupt collapse before 2100." ”
- Dane źródłowe z
- 2021-08-09
- Dostęp
- 2026-05-09 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- AR6 WG1 Ch9 sam nie przypisuje prawdopodobieństwa liczbowego i nie używa określenia „very unlikely” dla załamania AMOC. Stwierdza wyłącznie „medium confidence that the decline will not involve an abrupt collapse before 2100.” Ocena „very unlikely (medium confidence)” dla załamania AMOC pochodzi z IPCC SROCC (2019), SPM B.2.7 (zob. źródło SROCC poniżej); AR6 Ch9 jest z nią spójny. W skali języka skalibrowanego IPCC „very unlikely” (bardzo mało prawdopodobne) oznacza prawdopodobieństwo 0–10%. Do głównej liczby przyjęto 5% jako środek tego zakresu, określonego w SROCC. IPCC nie podaje prawdopodobieństwa liczbowego; 5% to interpretacja autora, oparta na środku zakresu języka skalibrowanego. 59-letnie okno życia dorosłego (od 18 do 77 lat) odpowiada z grubsza horyzontowi „przed 2100”.
-
[2] Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), SROCC 2019 — Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate — Summary for Policymakers (section B.2.7)
Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate — Summary for Policymakers (section B.2.7)- Statystyka
AMOC osłabnie w XXI wieku we wszystkich RCP („very likely”), choć jego załamanie jest „very unlikely” (medium confidence)- Cytat
“"The AMOC is projected to weaken in the 21st century under all RCPs (very likely), although a collapse is very unlikely (medium confidence)." ”
- Dane źródłowe z
- 2019-09-25
- Dostęp
- 2026-07-11 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- To stwierdzenie z SPM SROCC (B.2.7) jest oceną IPCC, która rzeczywiście stosuje określenie „very unlikely (medium confidence)” do załamania AMOC. Jest podstawą głównej liczby: w języku skalibrowanym IPCC „very unlikely” oznacza prawdopodobieństwo 0–10%, a 5% przyjęto jako środek tego zakresu. AR6 WG1 Ch9 (2021) powtórzył to jako „medium confidence that the decline will not involve an abrupt collapse before 2100”, zgodnie z SROCC, ale bez powtarzania określenia „very unlikely”. Żaden z raportów nie podaje prawdopodobieństwa liczbowego; środek 5% to interpretacja autora zakresu języka skalibrowanego, podanego w SROCC.
-
[3] Nature — Caesar, Rahmstorf et al., 2018 — Observed fingerprint of a weakening Atlantic Ocean overturning circulation
Observed fingerprint of a weakening Atlantic Ocean overturning circulation- Statystyka
AMOC osłabła o około 3 ± 1 sverdrupa (około 15%) od połowy XX wieku, co ujawnia charakterystyczny wzorzec temperatury powierzchni morza- Cytat
“"sverdrups (around 15 per cent) since the mid-twentieth century. This weakening is revealed by a characteristic spatial and seasonal sea-surface temperature 'fingerprint'-consisting of a pattern of cooling in the subpolar Atlantic Ocean and warming in the Gulf Stream region" ”
- Dane źródłowe z
- 2018-04-11
- Dostęp
- 2026-05-09 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Caesar i wsp. 2018 to obserwacyjna podstawa narracji o osłabieniu AMOC. Osłabienie o 15% od połowy XX wieku to osobna sprawa od pytania o prawdopodobieństwo załamania: osłabienie i załamanie to różne stany, a IPCC z wysoką ufnością prognozuje dalsze osłabianie, nawet gdy ocenia załamanie jako bardzo mało prawdopodobne. To źródło pokazuje, że AMOC nie jest stabilna w obecnym stanie, co daje tło, na którym trzeba oceniać prawdopodobieństwo załamania.
- Niezależność
- Caesar i wsp. stosują niezależne podejście oparte na wzorcu temperatury powierzchni morza (SST), opracowane osobno od bezpośrednich pomiarów macierzą RAPID (od 2004 roku) i od statystycznych metod wczesnego ostrzegania Boersa 2021 i Ditlevsena 2023. Te trzy metodologie wzajemnie potwierdzają trend osłabienia.
-
[4] Nature Communications — Ditlevsen and Ditlevsen, 2023 — Warning of a forthcoming collapse of the Atlantic meridional overturning circulation
Warning of a forthcoming collapse of the Atlantic meridional overturning circulation- Statystyka
Statystyczne sygnały wczesnego ostrzegania we wskaźnikach zastępczych SST przewidują centralne załamanie AMOC w 2057 roku (95% CI: 2025–2095); metoda jest kwestionowana przez wielu starszych oceanografów- Cytat
“"Data-driven estimators for the time of tipping predict a potential AMOC collapse mid-century under the current emission scenario, with a 95% confidence interval of 2025–2095." ”
- Dane źródłowe z
- 2023-07-25
- Dostęp
- 2026-05-09 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Ditlevsen 2023 wyprowadza swój szacunek ze statystycznych sygnałów wczesnego ostrzegania (wzrost wariancji i autokorelacji) we wskaźnikach zastępczych SST na Północnym Atlantyku, interpretowanych jako ślady zbliżającej się niestabilności. Metoda jest kwestionowana: prof. Penny Holliday (National Oceanography Centre) stwierdziła, że „sea surface temperature of the North Atlantic subpolar gyre is not a clear indicator of the state of the AMOC”; prof. Niklas Boers (TU Munich) argumentował, że „uncertainties in the heavily oversimplified model assumptions... are too high”; dr Levke Caesar (Univ. Bremen) stwierdziła, że „the resulting time series are too short.” To źródło reprezentuje górną granicę zakresu naukowej wiarygodności i nie jest główną liczbą, ale wyznacza górny kraniec przedziału niepewności.
- Niezależność
- Ditlevsen 2023 jest metodologicznie odrębny od podejścia IPCC opartego na zespole modeli i od ustalania wzorca SST przez Caesara 2018. Włączono go, by pokazać zakres opinii naukowych, a nie jako niezależne potwierdzenie któregokolwiek pojedynczego szacunku.
-
[5] Science Advances — van Westen, Kliphuis and Dijkstra, 2024 — Physics-based early warning signal shows that AMOC is on tipping course
Physics-based early warning signal shows that AMOC is on tipping course- Statystyka
Wskaźnik transportu słodkiej wody (F_ovS) wykazuje istotny trend ujemny w ciągu ostatnich 40 lat, zgodny ze zbliżaniem się AMOC do punktu krytycznego; w scenariuszu załamania przewiduje się spadki temperatury w Europie o 5–15°C- Cytat
“"Reanalysis products indicate that the present-day AMOC is on route to tipping. … The reanalysis product mean shows a robust and significant negative FovS trend (of −1.20 mSv year−1) over the past 40 years (Fig. 6B)" ”
- Dane źródłowe z
- 2024-02-09
- Dostęp
- 2026-05-09 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Van Westen 2024 używa wskaźnika opartego na fizyce (minimum transportu słodkiej wody wywołanego przez AMOC, F_ovS), a nie statystycznych wskaźników zastępczych. Znajduje statystycznie istotny trend ujemny −1,20 mSv/rok w ciągu ostatnich 40 lat, zgodny ze zbliżaniem się do punktu krytycznego, ale wyraźnie stwierdza, że nie potrafi określić, kiedy punkt krytyczny zostałby przekroczony. Przebieg modelu skutków pokazuje, że średnia zimowa temperatura w Londynie spada do ~1,9°C (z dzisiejszych ~7°C), a w Oslo do −16,5°C. To skutki pełnego załamania, a nie samej obecnej trajektorii rozpatrywanej osobno.
- Niezależność
- Van Westen i wsp. używają innego wskaźnika (F_ovS z produktów reanaliz oceanicznych) niż Ditlevsen 2023 (statystyczne sygnały SST) czy Caesar 2018 (wzorzec SST), co daje naprawdę niezależny, oparty na fizyce dowód zbliżania się AMOC do niestabilności.
-
[6] Nature — Baker et al. (Met Office and University of Exeter), 2025 — Continued Atlantic overturning circulation even under climate extremes
Continued Atlantic overturning circulation even under climate extremes- Statystyka
Zespół 34 modeli wykazuje, że AMOC jest odporna na załamanie we wszystkich testowanych scenariuszach wymuszenia gazami cieplarnianymi i słodką wodą; wiatrowe wynoszenie wód w Oceanie Południowym podtrzymuje cyrkulację- Cytat
“"The AMOC is resilient to extreme greenhouse gas and North Atlantic freshwater forcings across 34 climate models." ”
- Dane źródłowe z
- 2025-02-19
- Dostęp
- 2026-05-09 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Baker i wsp. 2025 to główny kontrargument oparty na modelach. Zespół 34 modeli pokazuje, że wynoszenie wód w Oceanie Południowym, którego nie uwzględniają badania wczesnego ostrzegania oparte na obserwacjach, podtrzymuje AMOC nawet przy skrajnym wymuszeniu. Ten mechanizm wyjaśnia, dlaczego większość modeli klimatycznych CMIP nie pokazuje załamania AMOC w tym stuleciu, co IPCC AR6 przyjmuje jako główną podstawę oceny „very unlikely”. Baker 2025 jest tu przytoczony jako istotne zdanie odrębne, które wyznacza dolny kraniec przedziału niepewności. Rozbieżność między poglądem opartym na obserwacjach (Ditlevsen, Boers, van Westen) a opartym na modelach (Baker, IPCC) to podstawowy nierozstrzygnięty spór w nauce o AMOC.
- Niezależność
- Baker i wsp. stoją metodologicznie w opozycji do literatury o wczesnym ostrzeganiu opartej na obserwacjach: używają w pełni sprzężonych modeli klimatu, a nie sygnałów statystycznych, i ich wniosek wprost przeczy badaniom obserwacyjnym. Obie metodologie są aktywnymi obszarami recenzowanych badań; żadna nie została obalona.
-
[7] Journal of Geophysical Research: Oceans — van Westen, Kliphuis and Dijkstra, 2025 — Physics-Based Indicators for the Onset of an AMOC Collapse Under Climate Change
Physics-Based Indicators for the Onset of an AMOC Collapse Under Climate Change- Statystyka
Analiza 25 modeli szacuje, że załamanie AMOC mogłoby się rozpocząć do 2063 roku (2026–2095, 25.–57. percentyl) w scenariuszu SSP2-4.5 albo do 2055 roku (2023–2076) w scenariuszu SSP5-8.5; próg krytyczny przy ok. 2,5°C ocieplenia globalnego- Cytat
“"An analysis consisting of 25 different climate models shows that the AMOC could begin to collapse by 2063 (from 2026 to 2095 … under an intermediate emission scenario (SSP2-4.5), or by 2055 (from 2023 to 2076" ”
- Dane źródłowe z
- 2025-08-24
- Dostęp
- 2026-06-14 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Van Westen i wsp. 2025 (JGR Oceans, tom 130, numer 8) opracowują oparty na fizyce wskaźnik strumienia wyporu dla początku przekroczenia punktu krytycznego AMOC, czyli momentu, w którym układ jest już skazany na załamanie, a nie momentu osiągnięcia osłabionego stanu. W treści pracy próg krytyczny dla średniej wielomodelowej wypada przy ~2,5°C ocieplenia globalnego powyżej poziomu przedindustrialnego (abstrakt podaje lata początku; liczba 2,5°C / +2,48°C jest w tekście wyników i jest tu sparafrazowana, a nie ma jej w dosłownym fragmencie źródła). Co istotne, praca stwierdza, że po rozpoczęciu załamania „takes more than 100 years to reach a substantially weaker state”, więc początek około 2063 roku w scenariuszu SSP2-4.5 opisuje trajektorię już przesądzoną, a nie skutki odczuwalne w życiu rozpatrywanego dorosłego. Doprecyzowuje to czas załamania względem kwestionowanego alarmu z pojedynczego badania z 2023 roku, ale sama nie daje liczbowego prawdopodobieństwa w ciągu życia, więc główna liczba 5% się nie zmienia; wynik zapisano jako zastrzeżenie i dodatek do założeń.
- Niezależność
- Van Westen 2025 (JGR) używa wskaźnika początku opartego na strumieniu wyporu w 25 modelach klasy CMIP, odrębnego zarówno od ujęcia opartego na wyłączeniu cyrkulacji w rozszerzeniach scenariuszy SSP, zastosowanego w badaniu ERL CMIP6 z 2025 roku, jak i od wskaźnika F_ovS z reanalizy w van Westen 2024 (Science Advances). Ta praca plasuje się między alarmem opartym na obserwacjach a poglądem o odporności opartym na modelach.







