Jakość dowodów 4.88/5
Ocena recenzji w ośmiu wymiarach względem rubryki jakości . Każdy wymiar oceniony w skali 1–5.
- D1 Zakotwiczenie w źródłach
- 5/5
- D2 Autorytet źródeł
- 5/5
- D3 Arytmetyka
- 5/5
- D4 Niepewność
- 5/5
- D5 Zakres
- 5/5
- D6 Tekst
- 4/5
- D7 Uczciwość co do percepcji
- 5/5
- D8 Kompletność zastrzeżeń
- 5/5
● twoje czynniki — kliknij to ryzyko ▾ aby ujawnić
- Twoje czynniki
≈ Tak samo prawdopodobne jak
Postrzegane
Większość ludzi wyczuwa, że loty kosmiczne są naprawdę niebezpieczne. To jeden z niewielu popularnych lęków, w których intuicja opinii publicznej całkiem nieźle odpowiada statystyce. Relacje medialne zakotwiczone są w dwóch katastrofach promów kosmicznych, misji Apollo 1 oraz Sojuzie 1/11, a typowa reakcja na pytanie „czy podjąłbyś ryzyko 1 na 50 dla miejsca w kapsule?" to ostrożne „nie". Nie znaleźliśmy odrębnego badania izolującego „lęk przed śmiercią jako astronauta", więc postrzegane ryzyko oznaczono jako intuicję redakcyjną, a nie dane z sondażu. Interesującą cechą tego lęku jest to, że należy on do nielicznych wpisów Likelier, w których postrzegane ryzyko jest z grubsza skalibrowane względem rzeczywistej liczby i w których zachowanie tłumaczy świadoma zgoda, a nie ślepota na ryzyko.
Szacunek przybliżony: większość ludzi trafnie zgaduje, że lot kosmiczny mieści się w zakresie niskich, jednocyfrowych procentów na misję
Źródło: intuicja redakcyjna, bez badania
Rzeczywiste
~19 zgonów wśród ~791 osób, które poleciały w kosmos (1961–2026)
wszyscy ludzie, którzy polecieli w kosmos, 1961–2026
Pokaż obliczenia
Podgrupa odniesienia: członek załogi załogowej misji orbitalnej lub suborbitalnej dowolnego programu (Vostok, Mercury, Voskhod, Gemini, Soyuz, Apollo, Skylab, Space Shuttle, Shenzhou, Crew Dragon itd.) od pierwszego lotu człowieka w kosmos w 1961 roku do kwietnia 2026. Lista wypadków i incydentów związanych z lotami kosmicznymi w Wikipedii zbiera standardowe dane o ofiarach poszczególnych programów. Podaje ona, że do kwietnia 2026 roku w kosmos poleciało 791 osób, a 19 z nich zginęło w incydentach związanych z lotami. Daje to główną liczbę 19/791 ≈ 2,4 procent. Zakres opisano jako ryzyko związane z konkretną aktywnością, bo chodzi o ryzyko na osobę i misję przy określonym zajęciu, a nie o ryzyko w ciągu życia w całej populacji. Nie da się go wprost porównać z liczbami populacyjnymi na innych stronach Likelier. Liczba 19 zgonów obejmuje pożar podczas testu naziemnego Apollo 1 (3 zgony), powrót na Ziemię Soyuza 1 (1), dekompresję Soyuza 11 (3), X-15 Flight 3-65-97 (1), Challengera STS-51-L (7) i Columbię STS-107 (7). Po wyłączeniu Apollo 1, gdzie do wypadku doszło podczas naziemnego testu plugs-out, a nie w locie, zostaje 16 zgonów / 791 ≈ 2,0 procent. Zgadza się to z obliczeniem Ricka Haucka z epoki wahadłowców, „closer to two percent” dla całego programu Space Shuttle. Obie przyjęte liczby (2,0 procent tylko w locie i 2,4 procent z Apollo 1) mieszczą się w tym samym rzędzie wielkości, więc jako główny szacunek punktowy stosujemy 0,024. Szerszy przedział niepewności oddaje to, że statystyka pochodzi z małej próby i dominuje w niej kilka katastrof, z których każda zabiła całą załogę.
Zastrzeżenia: Statystyki śmiertelności w lotach kosmicznych to problem małej próby. Dziewiętna…
Statystyki śmiertelności w lotach kosmicznych to problem małej próby. Dziewiętnaście zgonów w ciągu 65 lat załogowych lotów kosmicznych to za mało danych, by wesprzeć stabilny wskaźnik na misję w ujęciu częstościowym; nagłówkowa liczba 2,4 procent jest zdominowana przez pięć katastroficznych zdarzeń, z których każde zabiło całą swoją załogę, i zmieniłaby się wyraźnie po jednym przyszłym zdarzeniu, w dowolną stronę. Liczba ta zlepia też profile ryzyka różniące się o rzędy wielkości: lot Crew Dragon na ISS w 2025 roku, orbitalny lot Wostok pierwszej generacji w 1961 roku, misja promu kosmicznego w 1986 roku i przyszła misja tranzytowa na Marsa nie pochodzą z tego samego rozkładu ryzyka. Nagłówek „1 na 42 na misję” należy odczytywać jako długookresową średnią historyczną dla całego 65-letniego programu załogowych lotów kosmicznych, a nie jako prognozę dla jakiejkolwiek konkretnej przyszłej misji czy pojazdu. Wewnętrzne probabilistyczne oceny ryzyka NASA dla schyłkowej ery promów kosmicznych ustaliły się na około 1 na 90 na lot. Ta liczba była z kolei mniej więcej dziesięciokrotną korektą w górę względem przedchallengerowskich szacunków kierownictwa wynoszących 1 na 100 000. Rozbieżność między inżynierską analizą PRA a postrzeganiem ryzyka przez kierownictwo programu to jeden z powracających motywów raportów Komisji Rogersa, CAIB oraz Aerospace Safety Advisory Panel.
Jak zmienia się ryzyko
Główna wartość uśrednia bardzo różne sytuacje. Oto jak prawdopodobieństwo zmienia się w zależności od scenariusza lub kontekstu:
1 na 42 · 2,4%
Główna liczba. 19 zgonów / 791 unikalnych osób, które poleciały. Wynik zdominowany przez pięć katastrofalnych zdarzeń.
1 na 63 · 1,6%
14 zgonów przy ok. 850 zajętych miejscach w 135 misjach promów, czyli mniej więcej 1,6 procent na miejsce. Dwie ze 135 misji (Challenger STS-51-L, Columbia STS-107) zakończyły się utratą załogi.
1 na 333
4 zgony (Sojuz 1, Sojuz 11) przy ponad tysiącu lotów kosmonautów i astronautów na miejsce w załogowych misjach Sojuz. Rosyjski program załogowy nie miał zgonów w trakcie lotu od 1971 roku.
1 na 10 000
Brak zgonów przy ok. 50 miejscach załogi wykorzystanych w Dragonie, stan na kwiecień 2026. Mała próba: górna granica 95-procentowego przedziału ufności przy zerowej liczbie zdarzeń i mianowniku Poissona równym 50 nadal przekracza 5 procent na miejsce. Podano tu jako „praktycznie zero jak dotąd”.
1 na 91 · 1,1%
Probabilistyczna ocena ryzyka (PRA) NASA po Challengerze ustaliła się na mniej więcej 1 na 90 na lot dla dojrzałej eksploatacji promów. Wcześniejszy szacunek wewnętrzny dawał dla pierwszych dziewięciu lotów mniej więcej 1 na 9. Ryzyko na miejsce jest podobne, bo zdarzenia utraty załogi zabijały całą załogę.
Długość i odcień paska porządkują te scenariusze względem siebie, a nie wobec innych zagrożeń. Dokładne prawdopodobieństwa podano obok każdego z nich.
Powiązane ryzyka
Inne ryzyka o podobnej tematyce — do odkrywania powiązanych obaw.
Obrażenia dziecka w wypadku
Jakie jest prawdopodobieństwo, że dziecko odniesie obrażenia w wypadku samochodowym?
Norowirus na statku wycieczkowym
Jakie są szanse na bycie na rejsie wycieczkowym z wybuchem norowirusa?
Jazda na lekach uspokajających
Jakie jest prawdopodobieństwo spowodowania śmiertelnego wypadku przez prowadzenie pojazdu pod wpływem uspokajającego leku na receptę?
Senna jazda
Jakie jest prawdopodobieństwo spowodowania śmiertelnego wypadku jazdą bez wystarczającej ilości snu?
Śmierć pilota myśliwca
Jakie jest prawdopodobieństwo, że amerykański wojskowy pilot myśliwca zginie w wypadku lotniczym lub w walce w ciągu kariery?
Wybierz rywala
Nagłówkowa liczba jest uderzająca: około 1 na 42 na astronautę na misję w całej historii załogowych lotów kosmicznych. Na kwiecień 2026 roku 791 osób poleciało w kosmos i 19 zginęło w incydentach związanych z lotami kosmicznymi, co daje wskaźnik około 2,4 procent. Dla aktywności zawodowej selekcjonowanej i szkolonej na granicy możliwości inżynieryjnych, z całymi biurokracjami państwowymi poświęconymi wyłapywaniu każdego trybu awaryjnego przed startem, wskaźnik śmiertelności na podróż rzędu niskich jednocyfrowych procentów jest nadzwyczajny. Inżynier pokładowy Rick Hauck, obliczając tę wartość tuż po katastrofie Columbii w 2003 roku, powiedział na konferencji AIAA, że przy znanym czteroprocentowym wskaźniku śmierci nie poleciałby, a jego osobisty próg komfortu był bliżej jednego procenta („typowe amerykańskie ryzyko śmierci w zwykłym wypadku drogowym w ciągu życia”).
Niezwykłe w tym strachu jest to, że percepcja i rzeczywistość są już w przybliżonej zgodności. Większość ludzi prawidłowo wyczuwa, że lot w kosmos jest naprawdę ryzykowny; liczby potwierdzają to wyczucie. Astronauci akceptują ryzyko za świadomą zgodą, bo cel misji je uzasadnia. To czyni ten wpis jednym z nielicznych na Likelier, gdzie racjonalna odpowiedź na „czy ten strach jest skalibrowany” brzmi: tak. Jedyną porównywalną pokojową współczesną aktywnością o podobnej rutynowej śmiertelności na zdarzenie jest wysokogórska wspinaczka: około cztery procent osób wspinających się na Mount Everest w ostatnich latach zginęło. Porównanie to wprost przeprowadza relacja The Space Review z wykładu Haucka. Bliższym historycznym analogiem jest wojna: załogi ciężkich bombowców Ósmej Armii Powietrznej wykonujące dzienne naloty nad Europą w 1943 roku akceptowały wskaźniki strat na misję na tyle wysokie, że w najgorszych miesiącach tylko mniejszość załóg dożywała ukończenia pełnej tury służby, a był to poziom rutynowego, akceptowanego ryzyka tego samego rzędu wielkości co historyczny zapis lotów kosmicznych, choć obu aktywności nie da się bezpośrednio porównać.
Zmienność wewnątrz podgrup jest duża i ma większe znaczenie niż nagłówek. Era promu kosmicznego dała 14 z 19 zgonów w 135 misjach, co daje wskaźnik utraty załogi na misję około 1,6 procent i wyznaczoną po Challengerze probabilistyczną ocenę ryzyka NASA około 1 na 90 na lot. Rosyjski program Sojuz nie miał zgonów w locie od 1971 roku, mimo ponad pięćdziesięciu lat lotów i kilkuset miejsc. SpaceX Crew Dragon od 2020 roku wylatał kilkadziesiąt miejsc bez zgonów, choć próba jest wciąż na tyle mała, że statystyczna górna granica tego zerowego wyniku pozostaje powyżej 5 procent na miejsce. Przed Challengerem zarząd NASA, jak powszechnie wiadomo, szacował ryzyko promu na 1 na 100 000 na lot, podczas gdy jego właśni inżynierowie, według dodatku Feynmana do Komisji Rogersa, szacowali około 1 procent. Różnica wyniosła trzy rzędy wielkości na tym samym sprzęcie. Historyczne 2,4 procent to liczba dla całego programu przez 65 lat. To nie jest liczba dla żadnego konkretnego pojazdu i tym bardziej nie jest prognozą dla żadnej przyszłej misji.
Powiązane ciekawostki
W całym załogowym locie kosmicznym w latach 1961-2026 około 1 na ~42 misji zakończyła się śmiercią (~19 zgonów na ~791 osób wysłanych w kosmos). To jedna z nielicznych obaw, gdzie intuicja mniej więcej trafia w prawdziwą liczbę.
Rejestr twierdzeń
Każda liczba poniżej jest tym, co podało dane źródło — z dosłownym cytatem, na którym się oparliśmy, i sposobem, w jaki doszliśmy do naszej wartości. Kliknij dowolny link, żeby zweryfikować bezpośrednio.
2/4 źródeł niezależnie zweryfikowanych słowo w słowo z podanym źródłem
-
[1] Aerospace (MDPI) / Schmitz J, Komorowski M, Russomano T, Ullrich O, Hinkelbein J — Sixty Years of Manned Spaceflight — Incidents and Accidents Involving Astronauts between Launch and Landing
Sixty Years of Manned Spaceflight — Incidents and Accidents Involving Astronauts between Launch and Landing- Statystyka
327 załogowych lotów kosmicznych w latach 1961–2020, 1 294 udziały astronautów w misjach, 19 zgonów astronautów; wskaźnik śmiertelności 5,8% na lot kosmiczny- Cytat
“"The number of astronauts who have died during spaceflight is represented by n = 19." "The current statistical fatality rate is 5.8% (deaths per spaceflight) with the highest fatality rate in the 1960s (0.013 deaths/day spent in space), and the lowest rates in the 1990s and the period from 2010 until the present (no deaths)." ”
- Dane źródłowe z
- 2022-11-01
- Dostęp
- 2026-04-12 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Schmitz i in. naliczają 1 294 starty osób w 327 misjach, z potwierdzonymi 19 zgonami. Wskaźnik na misję (19/327 = 5,8%) jest wyższy niż wskaźnik na unikalną osobę (19/791 ≈ 2,4%), bo wielu astronautów leciało wielokrotnie. Likelier przyjmuje wskaźnik na unikalną osobę jako główną liczbę, ponieważ wpis ujmuje ryzyko na astronautę. Lista 19 zgonów dokładnie zgadza się ze zbiorczym zestawieniem w Wikipedii.
- Niezależność
- Recenzowany artykuł w otwartym dostępie, oparty na zapisach misji NASA, Roscosmosu i ESA. Opracowany niezależnie i metodologicznie odmienny od wtórnego omówienia w Space Review wykładu Haucka na AIAA.
-
[2] American Journal of Medicine / Freiberg AS, Zhou S — Celestial Versus Terrestrial Travel — An Analysis of Spaceflight Fatalities and Comparison to Other Modes of Transportation
Celestial Versus Terrestrial Travel — An Analysis of Spaceflight Fatalities and Comparison to Other Modes of Transportation- Statystyka
18 zgonów w 4 śmiertelnych misjach w 326 startach (1961–2019); śmiertelność na lot 1,2%, na osobę 1,4%- Cytat
“"There has yet to be a fatality in orbit, and there have been none on any space flight since 2003." ”
- Dane źródłowe z
- 2020-11-01
- Dostęp
- 2026-04-12 · kopia archiwalna
- Obliczenie
- Freiberg i Zhou naliczają 18 zgonów (prawdopodobnie bez lotu X-15 nr 191, zależnie od definicji) w 326 startach do ok. 2019 roku, co daje wskaźnik na lot 1,2% i na osobę 1,4%. Niższa liczba niż u Schmitza i in. (18 wobec 19) wynika z granicy definicyjnej wokół suborbitalnych lotów X-15. Oba artykuły niezależnie potwierdzają brak zgonów na orbicie i brak zgonów od czasu Columbii (2003).
- Niezależność
- W pełni niezależne od Schmitza i in.: inna grupa badawcza, inne czasopismo, inny rok publikacji, te same źródłowe zapisy agencji, ale opracowane niezależnie.
-
[3] The Space Review (reporting on Rick Hauck's AIAA lecture) — Weighing the risks of human spaceflight (page 2) Zweryfikowane
Weighing the risks of human spaceflight (page 2)- Statystyka
18 z 430 ludzi, którzy byli w kosmosie, zmarło, co daje wskaźnik śmiertelności nieco ponad cztery procent; dla promów kosmicznych wskaźnik jest bliższy dwóm procentom przy około 600 miejscach w 113 lotach- Cytat
“"18 of the 430 humans who have flown in space have died, … a fatality rate of just over four percent, … “Would I have flown if I had known there was a four percent chance of death?” … “No, I don’t think I would have flown.”" ”
- Dane źródłowe z
- 2003-11-10
- Dostęp
- 2026-04-11 · kopia archiwalna
- Weryfikacja
- Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
- Obliczenie
- Analiza Haucka z 2003 roku z AIAA używała mianownika w przeliczeniu na osoby (unikalne osoby, które poleciały), a nie na miejsca, co dało wynik około 4 procent na osobę tuż po utracie Columbii. W ciągu następnych dwóch dekad mianownik rósł znacznie szybciej niż licznik (brak zgonów w locie od 2003 roku), obniżając wartość do ok. 2,4 procent w 2026 roku. Osobne obliczenie Haucka dla promów w przeliczeniu na miejsca, „over 600 seats filled on 113 flights”, dało „closer to two percent”, co w granicach zaokrąglenia zgadza się ze współczesną wartością 19/791 i służy jako kontrola wyznaczająca dolny kraniec pasma niepewności. Artykuł w Space Review to wtórne, wiarygodne streszczenie wykładu technicznego byłego dowódcy promu, dlatego sklasyfikowano go jako źródło referencyjne o dobrej renomie, a nie badanie pierwotne.
- Niezależność
- Mianownik Haucka na osobę (430 osób, które poleciały, według stanu z 2003 roku) i obecny mianownik Wikipedii (791 osób) wywodzą się ostatecznie z list astronautów agencji kosmicznych, więc te dwa źródła nie są niezależne pod względem mianownika. Są niezależne metodologicznie: wykład Haucka obliczono doraźnie na podstawie danych programu w 2003 roku, a listę z Wikipedii zagregowano z późniejszych publikacji raportów o wypadkach. Należy je traktować jako wzajemną kontrolę metody, a nie dwa niezależne pomiary.
-
[4] NASA / Rogers Commission — Report of the Presidential Commission on the Space Shuttle Challenger Accident — Appendix F: Personal Observations on Reliability of Shuttle (R.P. Feynman) Zweryfikowane
Report of the Presidential Commission on the Space Shuttle Challenger Accident — Appendix F: Personal Observations on Reliability of Shuttle (R.P. Feynman)- Statystyka
Dodatek Feynmana do raportu Komisji Rogersa podawał szacunki prawdopodobieństwa awarii promu sprzed Challengera od około 1 na 100 (inżynierowie) do 1 na 100 000 (kierownictwo NASA)- Cytat
“"The estimates range from roughly 1 in 100 to 1 in 100,000. The higher figures come from the working engineers, and the very low figures from management." ”
- Dane źródłowe z
- 1986-06-06
- Dostęp
- 2026-07-03 · kopia archiwalna
- Weryfikacja
- Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
- Obliczenie
- Potwierdza tezę z tekstu wpisu o różnicy trzech rzędów wielkości między szacunkiem niezawodności kierownictwa NASA sprzed Challengera (ok. 1 na 100 000, już przywołanym w zastrzeżeniach tego wpisu) a szacunkiem pracujących inżynierów (ok. 1 na 100). Dodatek z osobistymi obserwacjami Feynmana do raportu Komisji Rogersa jest podstawowym źródłem wartości po stronie inżynierów. Nie zmienia głównego wskaźnika historycznej śmiertelności, 2,4 procent, który jest zliczeniem retrospektywnym, a nie szacunkiem ryzyka sprzed lotu.
- Niezależność
- Pierwotny dokument napisany z perspektywy pierwszej osoby i hostowany przez NASA, niezależny od źródeł Schmitza i in., Freiberga i Zhou oraz Space Review, które kompilują zliczenia zgonów po fakcie, a nie szacunki ryzyka sprzed lotu.







