Jakość dowodów 4.63/5
Ocena recenzji w ośmiu wymiarach względem rubryki jakości . Każdy wymiar oceniony w skali 1–5.
- D1 Zakotwiczenie w źródłach
- 4/5
- D2 Autorytet źródeł
- 4/5
- D3 Arytmetyka
- 5/5
- D4 Niepewność
- 4/5
- D5 Zakres
- 5/5
- D6 Tekst
- 5/5
- D7 Uczciwość co do percepcji
- 5/5
- D8 Kompletność zastrzeżeń
- 5/5
● twoje czynniki — kliknij to ryzyko ▾ aby ujawnić
- Twoje czynniki
≈ Tak samo prawdopodobne jak
Postrzegane
Obraz trującej jagody, wyrazistej, pięknej i śmiercionośnej, to stały element rodzicielskich przestróg, poradników przetrwania w dziczy i pamięci ludowej. Rodzice instynktownie odciągają małe dzieci od każdej nieznanej jagody podczas spaceru, a zbieracze chętnie opowiadają historie o pokrzyku wilczej jagodzie i cisie. Ten strach nie jest pozbawiony podstaw: niektóre jagody rzeczywiście są trujące, a kilka gatunków może w większej ilości spowodować poważną krzywdę. Ale postrzegane ryzyko dla dorosłego, który przypadkowo zje dziką jagodę, znacznie przewyższa to, co potwierdzają dane.
Szacunek przybliżony: Wielu dorosłych traktuje nawet pojedynczą nieznaną jagodę jako potencjalnie śmiertelną
Źródło: intuicja redakcyjna, bez badania
Rzeczywiste
~2 zgony rocznie z powodu spożycia wszystkich roślin (USA, wszystkie grupy wiekowe)
dorośli w USA w wieku 18+, wszystkie zgony z powodu spożycia dzikich roślin/jagód
Pokaż obliczenia
Krenzelok i Mrvos (2011) przejrzeli roczne raporty AAPCC z lat 1983–2009 i stwierdzili tylko 45 zgonów po spożyciu roślin w całym 26-letnim okresie, czyli około 1,7 rocznie dla wszystkich gatunków roślin łącznie. Dane NPDS za 2010 i 2012 rok notują po 2 zgony z powodu roślin, co zgadza się z tą średnią. Jako zachowawczą górną granicę dla wszystkich zgonów po spożyciu dzikich roślin w USA przyjmujemy 2 zgony rocznie. Liczba ta obejmuje wszystkie gatunki roślin: sam bieluń (Datura) i szalej jadowity (Cicuta) odpowiadają za 35,5% historycznych zgonów z powodu roślin, a większość śmiertelnych przypadków dotyczyła celowego spożycia lub spożycia korzenia, nie przypadkowego zjedzenia jagód przez dorosłych. Krenzelok i wsp. (1998) przeanalizowali 11 237 przypadków ekspozycji na niezidentyfikowane jagody w ciągu 10 lat i nie stwierdzili żadnych zgonów, a 99,6% wyników to „brak skutków” lub „skutki niewielkie”. Ryzyko śmiertelne związane konkretnie z jagodami jest prawie na pewno niższe niż wartość dla wszystkich roślin, ale brak zgłoszonych zgonów w zbiorze dotyczącym jagód uniemożliwia wiarygodne osobne oszacowanie. Jako głównej liczby użyto górnej granicy dla wszystkich roślin, 2 rocznie. Przy populacji dorosłych w USA ~260 mln daje to roczny wskaźnik 7,7e-9. Przez 59 lat pozostałego dorosłego życia: 1 - (1 - 7,7e-9)^59 ≈ 4,5e-7, czyli około 1 na 2,2 mln. Znormalizowana wartość: 0,00000045. Szeroki przedział niepewności odzwierciedla trzy źródła zmienności: (1) dane AAPCC obejmują tylko zgłoszone przypadki, więc rzeczywista liczba zgonów z powodu roślin może być nieco wyższa (choć niedoszacowanie przypadków śmiertelnych jest znacznie mniejsze niż niekończących się śmiercią); (2) wartość dla wszystkich roślin obejmuje zgony z powodu Datura i Cicuta, niezwiązane z błędnym rozpoznaniem jagód; (3) przypadkowe spożycie jagód przez dorosłych to podzbiór wszystkich zgonów z powodu roślin, więc prawdziwy wskaźnik dla jagód może być znacznie niższy niż 1e-7.
Zastrzeżenia: Wartość 2/rok dla wszystkich roślin to górna granica raportowana przez NPDS; rze…
Wartość 2/rok dla wszystkich roślin to górna granica raportowana przez NPDS; rzeczywista liczba zgonów z zatrucia roślinami może być umiarkowanie wyższa z powodu niedoraportowania, choć przypadki śmiertelne są ujmowane bardziej wiarygodnie niż te niezakończone śmiercią. Liczba ta obejmuje wszystkie zgony z przypadkowego spożycia roślin w USA, nie tylko błędną identyfikację jagód przez zbieraczy. Zamierzone spożycie Datury (w poszukiwaniu odurzenia) i spożycie korzenia Cicuta (mylonego z jadalnymi warzywami korzeniowymi) łącznie odpowiadają za z grubsza jedną trzecią historycznych zgonów z zatrucia roślinami. Przypadkowe spożycie jagód przez dorosłego okazjonalnego zbieracza lub turystę to znacznie mniejsza część tej i tak maleńkiej liczby. Na dzieci poniżej 6. roku życia przypada większość ekspozycji (81% zgłoszeń dotyczących roślin, 88% zgłoszeń dotyczących jagód), ale jedyny poważny skutek związany z jagodami w 10-letnim zbiorze danych dotyczył niemowlęcia, a nie dziecka, które samodzielnie zbierało. Ryzyko nie jest zerowe dla żadnego konkretnego wysoce toksycznego gatunku jagód (cis, szalej jadowity, pokrzyk wilcza jagoda) zjedzonego w wystarczającej ilości, ale wskaźnik w ciągu życia na poziomie populacji odzwierciedla, jak rzadko ten scenariusz się realizuje.
Powiązane ryzyka
Inne ryzyka o podobnej tematyce — do odkrywania powiązanych obaw.
Pozostałości pestycydów
Jakie jest prawdopodobieństwo, że pozostałości pestycydów na konwencjonalnych owocach i warzywach zaszkodzą zdrowiu?
Zatrucie pokarmowe (globalne)
Jakie jest prawdopodobieństwo śmierci z powodu zatrucia pokarmowego (światowo)?
Ciężkie E. coli ze świeżych warzyw
Jakie jest prawdopodobieństwo, że dorosły mieszkaniec USA trafi do szpitala z powodu ciężkiego zakażenia E. coli, w tym niewydolności nerek (zespół HUS), wywołanego skażonymi świeżymi produktami, takimi jak warzywa liściaste, cebula czy marchew?
Wybierz rywala
National Poison Data System Amerykańskiego Stowarzyszenia Ośrodków Kontroli Zatruć (AAPCC) zarejestrował tylko 45 zgonów po spożyciu roślin w całym 26-letnim okresie od 1983 do 2009 roku, czyli z grubsza 1,7 zgonu rocznie dla wszystkich gatunków roślin łącznie w całym kraju. Dane NPDS za pojedyncze lata 2010 i 2012 pokazują po 2 zgony z powodu roślin, co zgadza się z tą średnią. Przy populacji dorosłych w USA wynoszącej 260 mln prawdopodobieństwo śmierci po spożyciu jakiejkolwiek dzikiej rośliny, w tym wszystkich gatunków i okoliczności, wynosi w ciągu życia z grubsza 1 na 2,2 mln. Błędne rozpoznanie jagód jest jeszcze rzadsze: odrębny zbiór danych AAPCC obejmujący 11 237 ekspozycji na niezidentyfikowane jagody w ciągu 10 lat nie wykazał żadnych zgonów i tylko jeden poważny wynik, który dotyczył niemowlęcia. W skali ryzyka w ciągu życia zatrucie dzikimi jagodami jest mniej więcej dziesięć razy rzadsze niż śmierć od uderzenia pioruna i około czterdzieści razy rzadsze niż śmiertelna katastrofa lotnicza.
Rozbieżność między postrzeganiem a rzeczywistością bierze się stąd, że lęk opiera się na innej kategorii informacji niż dane. Ostrzeżenia rodziców dotyczące jagód są sugestywne i łatwo się przekazują, a roczna liczba zgonów jest tak mała, że nie pojawia się w żadnej statystyce zbiorczej. Rośliny, które faktycznie zabijają ludzi w rejestrze NPDS, czyli bieluń (Datura) i szalej jadowity (Cicuta), odpowiadają za 35,5% historycznych zgonów z powodu roślin, a żaden z tych gatunków nie pasuje do schematu „pomylono ładną jagodę”. Zgony po bieluniu zdarzają się prawie wyłącznie u nastolatków i dorosłych szukających efektu halucynogennego, a zgony po szalejowi jadowitym dotyczą korzenia, pomylonego z jadalnymi warzywami korzeniowymi, nie owoców podobnych do jagód. Toksyczne jagody, których ludzie boją się najbardziej (pokrzyk wilcza jagoda, cis, szkarłatka), weszły do kanonu ludowej toksykologii właśnie dlatego, że wyglądają kusząco, ale zbiór danych AAPCC nie dokumentuje po nich we współczesnych USA śmiertelnych przypadków w istotnej liczbie.
Główna liczba nie odnosi się jednakowo do każdego wieku i kontekstu. Dzieci poniżej szóstego roku życia odpowiadają za 81% wszystkich zgłoszeń do ośrodków zatruć dotyczących spożycia roślin i 88% zgłoszeń dotyczących ekspozycji na jagody. Zgłoszenia te kończą się jednak wynikiem „brak skutków” lub „skutki niewielkie” w 99,6% przypadków, a jedyny poważny wynik w zbiorze dotyczącym jagód dotyczył niemowlęcia. Dorośli, którzy aktywnie zbierają dzikie jadalne rośliny, mają nieco wyższą ekspozycję bezwzględną, ale też wyraźnie większą wiedzę botaniczną niż przeciętna osoba, która podnosi jagodę ostrokrzewu z ogródka. Rzeczywiste ryzyko koncentruje się, o ile w ogóle, w scenariuszach, w których ktoś systematycznie zbiera i zjada znaczną ilość gatunku, który z pewnością błędnie rozpoznał (na przykład pokrzyk wzięty za bez czarny albo szkarłatka za borówkę), a nie w przypadkowej ciekawości jedną jagodą, która napędza większość zgłoszeń do ośrodków zatruć.
Powiązane ciekawostki
Amerykańskie centra zatruć odnotowały w ciągu dekady 11,237 przypadków kontaktu z niezidentyfikowanymi jagodami, bez ani jednej śmierci. Dla wszystkich roślin życiowe ryzyko śmierci wynosi około 1 na 2,200,000, czyli mniej więcej dziesięć razy rzadziej niż śmiertelne uderzenie pioruna.
Rejestr twierdzeń
Każda liczba poniżej jest tym, co podało dane źródło — z dosłownym cytatem, na którym się oparliśmy, i sposobem, w jaki doszliśmy do naszej wartości. Kliknij dowolny link, żeby zweryfikować bezpośrednio.
2/2 źródeł niezależnie zweryfikowanych słowo w słowo z podanym źródłem
-
[1] Clinical Toxicology (Krenzelok EP, Mrvos R) — Friends and foes in the plant world: A profile of plant ingestions and fatalities Zweryfikowane
Friends and foes in the plant world: A profile of plant ingestions and fatalities- Statystyka
W latach 1983–2009 odnotowano 45 zgonów po spożyciu roślin (ok. 1,7 rocznie); w latach 2000–2009 było 668 111 narażeń przez spożycie roślin; Datura i Cicuta odpowiadały za 35,5% zgonów- Cytat
“"Only 45 fatalities were recorded between 1983 and 2009. Datura and Cicuta species were responsible for 35.5% of the fatal outcomes. [...] During the decade of 2000-2009, 668 111 plant ingestion exposures were reported. [...] Children ≤5 years of age accounted for 81.2% of plant ingestion exposures. [...] Morbidity was related directly to the reason for the exposure with the most severe outcomes occurring in those who ingested plants intentionally for self-harm or substance abuse." ”
- Dane źródłowe z
- 2011-03-01
- Dostęp
- 2026-05-01 · kopia archiwalna
- Weryfikacja
- Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
- Obliczenie
- 45 zgonów w ciągu 26 lat (1983–2009) = średnio 1,73 zgonu rocznie ze wszystkich spożyć roślin w USA. To podstawa naszego głównego szacunku. Skoro dane NPDS z 2010 i 2012 roku wykazały po 2 zgony z powodu roślin, jako główny szacunek przyjmujemy 2 rocznie. W odniesieniu do dorosłej populacji USA (~260 mln): 2/260e6 = 7,69e-9 stawki rocznej. W ciągu życia: 1 − (1 − 7,69e-9)^59 ≈ 4,54e-7. Udział 35,5% przypadający na Datura/Cicuta potwierdza, że zgony związane konkretnie z jagodami to niewielka część nawet tej bardzo małej sumy.
- Niezależność
- Ta praca korzysta z danych AAPCC TESS i rocznych raportów NPDS, czyli z tego samego źródła co badanie Krenzeloka z 1998 roku o jagodach poniżej. Należy traktować to jako ten sam instytucjonalny strumień danych, użyty tu do liczby zgonów, a poniżej do profilu skutków specyficznych dla jagód.
-
[2] Journal of Toxicology and Clinical Toxicology (Krenzelok EP, Jacobsen TD, Aronis J) — Those pesky berries... are they a source of concern? Zweryfikowane
Those pesky berries... are they a source of concern?- Statystyka
11 237 niezidentyfikowanych narażeń na jagody w ciągu 10 lat; zero zgonów; 99,6% skutków to brak efektu lub skutki drobne- Cytat
“"Unidentified berry exposures included 11,237 incidents, making it the 11th most common plant-related exposure. Children < 6 y-of-age accounted for 88.5% of the exposures, and 88.5% occurred during June-October. There were no fatalities, and morbidity included 1 major outcome in an infant and 26 exposures with moderate outcomes. In exposures with a known outcome, no effects (86.0%) and minor effects (13.6%) accounted for 99.6% of exposures. [...] Exposures to unidentified berries represent common inquiries to poison information centers. They are associated with low morbidity and no mortality." ”
- Dane źródłowe z
- 1998-01-01
- Dostęp
- 2026-05-01 · kopia archiwalna
- Weryfikacja
- Cytat niezależnie pobrany ponownie i potwierdzony słowo w słowo z podanym źródłem podczas naszego audytu ugruntowania.
- Obliczenie
- Dziesięcioletni zbiór AAPCC: 11 237 zdarzeń narażenia na jagody, zero zgonów. To bezpośrednio ogranicza stawkę zgonów specyficznych dla jagód: gdyby przypadał choćby 1 zgon na 11 237 narażeń, oczekiwalibyśmy około 1 zgonu w ciągu dekady, czyli ok. 0,1 rocznie przy ok. 1 100 zgłoszeń dotyczących jagód rocznie (11 237/10 lat). Zero zgonów w ciągu dekady narażeń uzasadnia traktowanie błędnego rozpoznania jagód jako podzbioru o niższej stawce niż ogólna liczba 1,7 rocznie dla wszystkich roślin. Jedyny poważny skutek wystąpił u niemowlęcia, a nie u dorosłego zbieracza.
- Niezależność
- Korzysta z tej samej bazy AAPCC TESS co praca Krenzeloka z 2011 roku wyżej, ale obejmuje inne, częściowo pokrywające się zapytanie (zgony specyficzne dla jagód wobec zgonów ze wszystkich roślin). Zbiór o jagodach poprzedza analizę wszystkich roślin z 2011 roku o dekadę; oba pochodzą z tego samego instytucjonalnego źródła danych.





